Yayın durumu: Pardus 25.0 Alpha (test) — Geri bildirim çağrısı
Giriş: Yerli ve Açık Kaynak Bir Gelecek
Türkiye’nin millî ve açık kaynak işletim sistemi Pardus, TÜBİTAK BİLGEM koordinasyonunda gelişimini sürdürüyor.
2025’te yayımlanan Pardus 25.0 Alpha (Xfce) sürümü, geniş kullanıcı kitlesinin geri bildirimleriyle
nihai sürüm öncesi hataların tespiti ve iyileştirmelerin yapılmasını amaçlıyor. Resmî forum duyurusuna göre,
GNOME Alpha kalıbı hafta içinde paylaşılacak; ayrıca Pardus Java Kurucu aracı için
Java sürümleri güncellemesi planlanıyor.
Kaynak: Pardus Forumu.
Not: Forum duyurusunda Pardus 23 → Pardus 25 yükseltme testlerinin henüz tamamlanmadığı,
bu nedenle sürüm yükseltmenin şu an için önerilmediği özellikle belirtilmiştir
(sorumluluk kullanıcıya aittir).
Detaylar.
Pardus 25’te Öne Çıkanlar
Masaüstü Ortamları: Xfce ve GNOME
- Pardus 25.0 Alpha (Xfce) kalıbı yayımlandı. Xfce, düşük kaynak tüketimi ve hızlı arayüzüyle
eski/orta düzey donanımlarda dahi akıcı deneyim sunar. - GNOME Alpha kalıbının hafta içinde yayımlanacağı duyuruldu (modern arayüz, güçlü erişilebilirlik ve dokunmatik uyum).
Duyuru.
Taban ve Yazılım Ekosistemi
Pardus, Debian ekosistemi üzerinde geliştirilir. 2025 itibarıyla Debian’ın yeni kararlı sürümü
Debian 13 “Trixie” yayımlanmış olup; güvenlik, mimari ve paket tabanında önemli güncellemeler barındırır.
Bu altyapı yeniliklerinin Pardus 25’e de yansıtılması beklenir (nihai notlar yayımlandıkça netleşecektir).
Debian 13.1 duyurusu,
Debian 13 sürüm notları.
- Debian 13 ile birlikte ROP / COP-JOP saldırılarına karşı sertleştirme (amd64/arm64) gibi güvenlik iyileştirmeleri,
i386 desteğinde azaltım gibi mimari değişiklikler yer alır.
Bkz. “What’s new in Debian 13”. - Geniş paket deposu ve güncel uygulamalar (ofis, grafik, yazılım geliştirme araçları) eğitim ve kurumsal kullanım senaryolarını destekler.
Java Kurucu ve Geliştirici Araçları
- Pardus Java Kurucu uygulamasındaki Java sürümleri için hafta içi güncelleme duyuruldu
(farklı JDK sürümlerini kurma/gezdirme deneyimi iyileştiriliyor).
Forum duyurusu. - Geliştiriciler için Python, GCC, Java gibi araçların güncel sürümlerine erişim; eğitim kurumları ve atölyeler için önemlidir.
Açık Kaynak, Güvenlik ve Performans
Pardus’un açık kaynak doğası; şeffaf kod incelemesi, hızlı güvenlik yamaları ve ihtiyaçlara göre
özelleştirme imkânı sunar. Lisans maliyeti olmaması, kamu/özel sektör ve okullar için önemli bir ekonomik avantajdır.
- Güvenlik: Kaynak kodu denetlenebilir; Debian’ın sertleştirme politikaları ve Pardus güncellemeleri hızlıca entegre edilir.
- Performans: Xfce gibi hafif masaüstleriyle düşük donanımlarda akıcı kullanım; sistem kaynaklarının verimli yönetimi.
- Özelleştirilebilirlik: Okullar ve kurumlar arayüz, paket seti ve ilk kurulum politikalarını ihtiyaçlarına göre düzenleyebilir.
Eğitimde Pardus: ETAP ve EDU ile Uçtan Uca Çözüm
Millî Eğitim Bakanlığı, Pardusu etkileşimli tahtalarda (ETAP) ve bilişim sınıflarında
(EDU) yaygınlaştırmaktadır. 2025 yazında yapılan duyurular; ETAP 23’ün pilot uygulamayla
ülke genelinde yaygınlaştırılmaya başlandığını ve öğretmenlerden olumlu geri bildirimler alındığını bildirir.
MEB duyurusu.
ETAP: Akıllı Tahta İçin Yerli Arayüz
- ETA Panel ile USB, dosyalar, uygulamalar ve internet gibi sık işlemlere tek dokunuşla erişim.
- Sanal klavye ve dokunmatik uyum ile sınıf içi kullanım kolaylığı.
- Odak/ekran karartma ve teneffüs modu ile ders kontrolü.
- Merkezi yönetim (örn. Lider Ahenk) ile çoklu cihaz yönetimi ve güncellemeler.
EDU: Öğrenciler ve Laboratuvarlar İçin
- Ön yüklü 50+ eğitim uygulaması (ofis, kodlama, bilim, matematik vb.).
- Açık kaynak ekosistemiyle dijital yetkinlik ve yazılım okuryazarlığı kazanımı.
- Lisans maliyeti yok; BT bütçelerinde sürdürülebilirlik.
MEB’in ETAP/EDU yaygınlaştırma vizyonu, yerli ve açık kaynak teknolojilerle dijital bağımsızlık ve
eğitimde sürdürülebilirlik hedeflerini destekliyor.
Bkz. MEB.
Kurulum, Test ve Geri Bildirim
- Yedek alınız: Test kalıbını kurmadan önce veri yedeği oluşturun.
- Hata/öneri bildirimi: Tespit ettiğiniz sorunları ve önerilerinizi forum başlıkları üzerinden paylaşın:
forum.pardus.org.tr. - GNOME/Java güncellemeleri: GNOME Alpha ISO ve Java Kurucu güncellemeleri